De Vlaamse Milieumaatschappij publiceerde op 30 september het jaarrapport water van 2009.  De cijfers van het meetnet Mestactieplan, waarbij de hoeveelheid nitraat in de beken wordt gemeten, zijn opnieuw bedroevend.  In de ‘winter’maanden van 2009-2010 liep het blijkbaar grondig mis en ging de helft van de geboekte vooruitgang weer verloren.  Het bekken van de Ijzer en de Leie blijven met voorsprong de slechtste leerling van de Vlaamse klas.  In meer dan 6 op 10 van de meetplaatsen werden er overschrijdingen van de norm vastgesteld.

 

West-Vlaanderen wordt al lang gekenmerkt door een vrij intensieve landbouw en specifieker door industriële veeteeltbedrijven.  Onze provincie huisvest ongeveer 55% van de Vlaamse varkens en momenteel staat de teller op ongeveer 3,3 miljoen.  Deze cijfers vertalen zich  natuurlijk in een torenhoge mestproductie en bijhorende nitraten, met vervuiling van bodem, grondwater en oppervlaktewater tot gevolg.  Vermesting vormt dan ook nog altijd één van de grootste bedreigingen voor de biodiversiteit in West-Vlaanderen.  Meteen wordt hierbij het fundamentele probleem duidelijk: er is eenvoudigweg te veel mest op een te kleine oppervlakte.    In 1999 koos de Vlaamse regering dan ook om de veestapel stelselmatig af te bouwen en betaalde hiervoor miljoenen euro premies aan landbouwers in ruil voor een ingeleverde vergunning. 

 

Zoals het meestal gaat met regeringswissels, werd dit beleid niet verder gezet, maar was uitbreiding terug mogelijk, zelfs met Vlaamse subsidies via het VLIF. Het mestdecreet van 2007 zette in op mestverwerking als oplossing voor het mestoverschot. Sinds 2007 verdubbelde de mestverwerking in West-Vlaanderen, maar helaas volgde er geen spectaculaire verbetering van de waterkwaliteit. 

 

 

1999-2000

2000-2001

2001-2002

2002-2003

2003-2004

2004-2005

2005-2006

2006-2007

2007-2008

2008-2009

2009-2010

Beneden-Schelde

65%

35%

30%

24%

36%

30%

35%

37%

24%

22%

19%

Boven-Schelde

67%

60%

56%

45%

67%

59%

38%

45%

31%

48%

31%

Brugse Polders

58%

54%

48%

29%

49%

41%

35%

37%

34%

23%

21%

Demer

35%

40%

29%

18%

30%

30%

36%

39%

37%

21%

22%

Dender

11%

0%

13%

0%

7%

0%

4%

0%

0%

0%

0%

Dijle Zenne

35%

33%

30%

16%

24%

22%

17%

32%

22%

14%

15%

Gentse Kanalen

70%

52%

22%

20%

51%

42%

42%

38%

26%

26%

24%

IJzer

74%

74%

69%

60%

74%

68%

74%

68%

68%

45%

69%

Leie

91%

86%

71%

72%

80%

80%

80%

83%

68%

63%

61%

Maas

74%

56%

48%

38%

44%

49%

47%

50%

44%

30%

47%

Nete

29%

18%

6%

6%

14%

13%

14%

13%

10%

8%

8%

Vlaanderen

59%

50%

41%

31%

42%

40%

41%

43%

37%

28%

33%

Bron: VMM

 

Het mestdecreet voorzag ook hoge boetes voor landbouwers die niet voldeden aan de nitraatrichtlijnen en de normen overschreden.  Er volgden echter heel wat discussies over de weersomstandigheden bij staalnames en er waren ook verschillende resultaten naargelang het laboratorium die de testen uitvoerde.  Hierdoor besliste de vorige minister van Leefmilieu om alle boetes voor een te hoog nitraatgehalte in de bodem voor de periode 2007 en 2008 kwijt te schelden.  Sindsdien bestaat er zelfs geen strafmaatregelen meer.  Dit leidt echter tot straffeloosheid waarbij de landbouwers die al jaren inspanningen leveren om aan de normen te voldoen ook niet beloond worden.  Het trieste resultaat van dit alles is opnieuw een grote achteruitgang van de waterkwaliteit in het bekken van de Ijzer en slechts een heel minieme verbetering in het Leiebekken en het bekken van de Brugse polders.

Het argument van de weersomstandigheden, aangehaald door de minister en de Boerenbond, verklaren niet volledig de slechte cijfers van 2009-2010, want in Oost-Vlaanderen wordt er bijvoorbeeld wel vooruitgang geboekt.  Daarbij kan men ook de bedenking maken dat andere weersomstandigheden de resultaten in het verleden misschien positiever kleurden dan dat ze in werkelijkheid waren.

 

Bron: BBL

 

Het falen van het mestbeleid is niet enkel slecht nieuws voor waterkwaliteit en leefmilieu.  Vlaanderen is volop in overleg met Europa voor de uitwerking van een nieuw mestactieprogramma. De nieuwe cijfers geven de geloofwaardigheid van het Vlaamse beleid een ferme knauw. De waterkwaliteit in Vlaanderen is nog altijd een van de slechtste in Europa. Wil Vlaanderen de doelstellingen inzake waterkwaliteit halen, ook in landbouwgebied, dan zal het nieuwe mestactieprogramma strengere normen en een striktere handhaving moeten bevatten. Zoniet riskeert Vlaanderen hoge boetes.

 

 

Tekst: Frederik Lapeirre

Tekstvak: West-Vlaanderen scoort slecht op vlak van waterkwaliteit